ilgihan Bakır, “Bölgemizin ana geçim kaynağı olan fındık ve fındık üreticilerinin sorunlarını Çarşamba'nın göbeğinden, Tarihi Köprü'den haykırmak, bu problemlerin sorumlularına sesimizi duyurabilmek için hep bir araya geldik. Sesimizi binlere, milyonlara duyurmamıza fırsat sağladınız. Nazım Hikmet, 'Dünya yaratıldığından beri yıkanlar da yaratanlar da insanlardır' der.
Bugün ne mutlu ki emeğini savunan, alın terini savunan, evde eşinin, üniversitede okuyan öğrencisinin, düğün yapacak olan gencinin hep bir arada emek mücadelesini veren siz kıymetli Çarşamba'nın evlatlarıyla yan yanayız. Mücadelemizi hep birlikte sürdürüyoruz. Türkiye'de ilçe bazında en fazla fındık üreten bir ilçe. Türkiye'nin ihracatının yüzde 1'inden daha fazlasını elde ettiği bir ihracat dalı, 3 milyar doların üzerinde ihracata sahip olup da Türkiye'de bu gelirin paydaşları içerisinde en az paydaşını alan kıymetli Çarşamba'lı üreticilerimiz. Bugün sadece Çarşamba'nın değil, Artvin'den İstanbul'a kadar uzanan Karadeniz coğrafyasında her bir üreticinin, hanımefendinin, beyefendinin, geleceğe umut taşıyan gençlerin alın terine, emek mücadelesine buradan haykırıyoruz, onlara da selamlarımızı iletiyoruz” şeklinde konuştu.
Bakır’ın ardından söz alan Yeni Parti Çarşamba İlçe Başkan Yardımcısı Uğur Öztürk ise şunları söyledi:
“Fındık bizim geleceğimiz, bölgemizin de en önemli geçim kaynaklarından biri. Şimdi ben biraz daha Ziraat Mühendisi ve uzman tarım danışmanı olarak sizlere bilgi vermek istiyorum. Bu durumda fındık sadece toplanırkenki bir yevmiyeye verilen maliyetle kalmıyor. Bunun dip sürgünü temizliği var, gübresi var, mazotu var, makinelerin bakımı var. Yevmiye zaten en üst yani en fazla giderlerden birisi fındıkta. Böyle bir maliyet hesabına baktığımızda, ben hani tek tek ayrı ayrı 'Şu bölge şu maliyette, bu bölge bu maliyette' demeyeceğim ama 1 dekarda bizim ortalama 25-30 bin lira civarında bir maliyetimiz varsa fındıkta, biz bugünkü şartlarda tüccarı da ele almayıp TMO'dan baz alırsak 100 kilo civarında TMO'nun açıkladığı bir alım şeyi var. Bunun hesabını yine bunun maliyetini yaparsak bu fındık üreticisine ne kalır? Birincisi bu. İkincisi, bu fındık üreticisi geçimini nasıl sağlayacak? Geleceğe nasıl yatırım yapacak?
Çocuğuna, çoluğuna, rızkını nasıl ayıracak? Burada daha temiz, daha şeffaf, daha düzenli bir yapının olması gerekiyor. Bunun için de bizim gibi ziraat mühendislerine, tarım danışmanlarına görevler düşüyor. Sahalara daha fazla çıkıp, üreticinin maliyetini düşürecek olarak çalışması için elimizden geleni yapmalıyız. Bunun için tüm STK'lar el ele vermeli. Üretici bu seneki iklim şartlarıyla çokça cebelleşti. Ben de bir fındık üreticisiyim. Yaklaşık 20-25 gün fındık topladık. Neden? Bir gün topluyoruz, üç gün yağmur yağıyor. Harmanı kurutmayı bekle, bir daha topla derken herkes bu sene zor zamanlar geçirdi fındıkta; hepimiz, tüm üreticiler olarak. O yüzden bu bölgede fındık için yapılması gereken ne varsa, herkes elini taşın altına koyarak kurutmasıydı, seçmesiydi, bunun gibi imkanları sağlamak zorundayız. Bunu biz hem üreticiler olarak hem de STK'lar olarak elimizi taşın altına koymak zorundayız ki geleceğimizi garanti altına alalım. Çünkü bu fiyatlar, geçen sene 150 liradan satılan fındık bu sene 170 lira. Yani bunda gözle görülür bir kaybı herkes anlamış olması lazım. Bu sene zaten herkes anlıyordur fındıkçı olarak. Ben hepinize saygılar sunuyorum, teşekkür ediyorum. Dayanışmamız devam etsin.”
‘Fındıktan başka tutar dalımız yok diyen Yeni Parti Çarşamba İlçe Başkan Yardımcısı Mustafa Yılmaz, “Hepiniz öncelikle hoş geldiniz. Ben bir genç çiftçi kardeşiniz olarak bu yıl yaşadığımız sorunlardan dolayı hem ürünümüz para etmiyor hem kokarcayla mücadele. Bu gibi sıkıntıları 4-5 yıldır yaşıyoruz biz. 2022 yılında 27 randıman, 30 randıman bölgemiz fındık sattı. Aynı sorunu bu yıl yukarı kesimlerin, aşağı tarafın aynı sorunu yaşadık. Bizim elimizde sadece olan fındık. Bu fındıktan faydalanan galericiden alt sanayiye, sanayiden halk giyime kuşama her şeye, düğün yapacak gençlerimize Bizim fındıktan başka tutar dalımız yok. Fındık bizim en büyük sektörümüz burada. Tabii ki fındıkla uğraşan tüccar kardeşlerimiz var, tabii ki fabrikası var, abilerimiz, kardeşlerimiz var. Herkesin elinden geleni yapmasını istiyoruz. Çünkü sesimizi hep birlikte duyurmak istiyoruz. Bu bizim için çok büyük bir fırsat. Fındık olmasa biz olmayız, üretici olmaz. Çünkü neden? Fındık Çocuk okutacak, düğün yapacak, aile kuracak, ev yaptıracak... Bunların hepsi fındıkla geçimini sağlayan şeyler” diye konuştu.
Fındık fiyatları ile alakalı olarak konuşma yapan tarım işçisi Emine Irmak ise şunları söyledi:
“Ben 16 yıldır bu fındık çavuşluğu yapıyorum, işçi çalıştırıyorum ama en kötü yılımız bu sene oldu tabik. Fındık para etmedi, işçi maliyeti yüksek. Aldığımız yani paranın bir değeri yok. Para alıyoruz ama bir değerini bulamıyoruz. Tarla sahipleri de çok mağdur. Çok alamadığımız yerden paramız var. Tarla sahibinin fındığı para etmiyor ki bize ödesin yani, onlar da çok mağdur. Bizim aldığımız yevmiye de yüksek duruyor ama bir birikim yok yani. Sabah 7'de giriyoruz, akşam 6'da çıkıyoruz. Çok mağduruz; işçi mağdur, tarla sahibi mağdur, herkes mağdur yani. Ben 16 yıldır yapıyorum ama bu seneki en çok mağduriyeti bu sene yaşadık.”
Fındık üreticisinin maliyeti karşılamayacak durumda olduğunu dile getiren Yeni Parti Samsun İl Başkanı Mehmet Özdağ, “Burada gördüğünüz gibi gerek fındık bahçesinde mesleği gereği uzman olan yöneticimizi dinledik, bu işin ticaretini yapanı dinledik; biraz önce de bahçede işçiliği yapanı dinledik. Çarşamba ilçemiz Türkiye'deki fındık üretiminin tek başına kötü sezonda yüzde 5'ini, iyi sezonda yüzde 7'sini gerçekleştiren bir ilçe. Yani bu kadar oransal olarak fındık üretiminin Çarşamba ekonomisi üzerindeki yerini anlatmaya bu iki rakam yetiyor. Fakat yıllardan beri fındıkta maalesef üretici, sadece bu sene değil, geçmiş yıllara doğru bakıldığında da maalesef maliyetini karşılayamayacak bir süreçle karşı karşıya. O nedenle biz Yeni Parti Samsun İl Örgütü olarak sadece fındıkta yaşanan sorunları dinleyen, sadece "Şu şu sorunlar var" diyen değil, o sorunları da çözmek üzere politikalar, siyaset üreten bir yapıyız. Mücadele ettiğimiz kokarca nedeniyle biyolojik, kimyasal mücadelenin toplu olarak planlı programlı yürütülmesini; sadece ovamızdan değil, bütün bölgeden bu oluşuk haşerenin ayıklanmasının öncülüğünü yapacağız. Diğer taraftan sadece fındığı bu haliyle ya da sadece fındığı bu haliyle kabuklu ya da iç olarak üretip satmak yerine mutlaka katma değerli ürünlerin üretilmesini ve fındık getirisinin artması için de politikalar üreteceğiz. Dolayısıyla bir Çarşambalı olarak gerçekten... Bahçesinde, çadırlarda geçirdik. O nedenle buradaki emeğin ne olduğunu, özellikle fındık harmanı çuvallanıp tüccara ya da eskiden FİSKOBİRLİK'e, şimdi TMO'ya verilince ailedeki beklentinin, yeri geldiğinde sevincin, keyfin ne olduğunu yaşayan bir hemşehrinizim, kardeşinizim. O nedenle buradaki uzun yıllardır süren geri gidişi mutlaka değiştireceğiz. Bu yaşadığımız sadece iklimle, bu yaşadığımız sadece iklimle, sadece uluslararası fındık piyasasıyla, sadece kokarca gibi böceklerle izah edilecek şey değildir. Fındık üreticilerine bu seneden sonra, Samsun genelinde, Türkiye genelinde yaşatılan durum AKP'nin bilinçli bir tercihidir. Bu bir siyasi tercihtir. O nedenle hiç kimse bu sene yaşanan bu zulmü, fındık zulmünü iklime bağlamasın, yağışa bağlamasın, kokarcaya bağlamasın. Bu yaşanan, tamamen AKP'nin bilinçli, tarıma uyguladığı zulüm politikasının sonucudur. AKP'nin tarımdaki bu kara düzenini de değiştireceğiz” şeklinde konuştu.
Konuşmaların ardından katılımcılar ellerine aldıkları birer avuç fındığı Yeşilırmak Nehrine fırlattı.